Co to jest ciąża pozamaciczna (zwana inaczej ciążą ektopową)?

Ciąża pozamaciczna to ciąża, która rozwija się poza główną jamą macicy. Najczęściej zagnieżdża się w jajowodzie - wtedy mówimy o ciąży jajowodowej. Rzadziej może rozwinąć się w jamie brzusznej, szyjce macicy albo nawet w jajniku. Ze względu na swoje położenie ciąża pozamaciczna nie może rozwijać się prawidłowo i bezpiecznie. Powiększając się, może doprowadzić do zagrażającego życiu krwawienia, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona.

Diagnostyka ciąży pozamacicznej

W przypadkach ciąży pozamacicznej ważna jest szybka i dokładna diagnostyka. Aby ją potwierdzić, wykonuje się zwykle test ciążowy oraz badanie USG. Wiele kobiet dowiaduje się o niej dopiero podczas pierwszego badania USG. Objawy ciąży pozamacicznej zwykle pojawiają się między 4. a 12. tygodniem ciąży. U części pacjentek początkowo nie występują żadne dolegliwości, a objawy nasilają się dopiero wraz z rozwojem ciąży. Jeśli ciąża pozamaciczna zostanie rozpoznana, lekarz omówi dostępne możliwości leczenia, dopasowując je do Twojego stanu zdrowia.

Leczenie ciąży pozamacicznej (ektopowej)

Niestety, w przypadku ciąży pozamacicznej rozwijającego się zarodka nie da się uratować. Konieczne jest leczenie, które pozwoli usunąć ciążę, zanim zacznie się ona nadmiernie rozwijać. Najczęściej stosowane metody to:

• postępowanie zachowawcze, czyli uważna obserwacja stanu pacjentki i ocena, czy interwencja będzie konieczna, czy organizm poradzi sobie samodzielnie;

• leczenie farmakologiczne, które zatrzymuje dalszy rozwój ciąży. To szczególnie trudna decyzja, zwłaszcza po leczeniu IVF, ale pozostawienie ciąży bez leczenia może być zagrożeniem dla życia;

• operacja, która bywa konieczna zwłaszcza wtedy, gdy ciąża pozamaciczna uszkodziła jajowód.

Każda z tych metod ma swoje zalety i ograniczenia. O wyborze terapii decydują m.in. objawy, etap ciąży oraz poziom hormonu ciążowego we krwi. Lekarz powinien omówić szczegółowo każdą z opcji i zaproponować najbezpieczniejsze rozwiązanie.

Objawy ciąży pozamacicznej

Jeśli zapłodniona komórka jajowa nadal rozwija się w jajowodzie, może dojść do pęknięcia jajowodu. Taki stan powoduje silny, nagły ból i może wywołać obfite krwawienie do jamy brzusznej. Objawy alarmowe obejmują zawroty głowy, silny ból brzucha, omdlenie i wstrząs.

Pomocy medycznej należy szukać natychmiast, jeśli pojawi się którykolwiek z poniższych objawów ciąży pozamacicznej:

• silny ból brzucha lub miednicy w ciąży,

• bardzo silne zawroty głowy lub omdlenie,

• nieprawidłowe krwawienie z pochwy.

Przyczyny ciąży pozamacicznej

Najczęstsza postać, czyli ciąża jajowodowa, powstaje wtedy, gdy zapłodniona komórka jajowa zatrzymuje się w drodze do macicy. Często dzieje się tak, gdy jajowód jest uszkodzony przez stan zapalny albo anatomicznie nieprawidłowy. Czasem przyczyną mogą być zaburzenia hormonalne lub nieprawidłowy rozwój zarodka. Warto podkreślić, że nic, co zrobiłaś, nie jest bezpośrednią przyczyną wystąpienia ciąży pozamacicznej.

Kto jest najbardziej narażony?

Ryzyko ciąży pozamacicznej jest większe u kobiet, które:

• wcześniej przebyły ciążę pozamaciczną,

• mają uszkodzone jajowody, np. po infekcjach takich jak chlamydia lub rzeżączka,

• mają endometriozę,

• przeszły operacje jajowodów,

• palą papierosy,

• zaszły w ciążę mimo obecności wkładki wewnątrzmacicznej,

• wcześniej chorowały na zapalenie narządów miednicy mniejszej.

Jak zmniejszyć ryzyko?

Nie da się całkowicie zapobiec ciąży pozamacicznej, ale można ograniczyć ryzyko jej wystąpienia. Warto:

• nie palić papierosów, a jeśli palisz — rzucić przed planowaniem ciąży,

• stosować prezerwatywę podczas współżycia w celu uniknięcia zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową

• wykonać wcześniejszą diagnostykę (u obojga partnerów) przed próbami zajścia w ciążę, aby wykluczyć ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową i zapalenia narządów miednicy mniejszej.

Czy ciąża pozamaciczna jest możliwa w leczeniu IVF?

Ciąża pozamaciczna może również wystąpić po procedurze zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro) – transferze zarodka. Dzieje się tak bardzo rzadko (ryzyko szacowane jest w granicach 2% do 5%), jednak jest to możliwe.

W trakcie transferu zarodek umieszczany jest pod kontrolą USG w jamie macicy (w ok. 2/3 wysokości jamy macicy). Jednak nie zawsze zarodek implantuje się natychmiast w jamie macicy i może przemieścić się, najczęściej do jajowodu. Jeżeli dojdzie tam do jego implantacji mówimy o ciąży pozamacicznej jajowodowej.

Ciąża pozamaciczna - co dalej?

Po ciąży pozamacicznej bardzo ważna jest dalsza opieka i wsparcie emocjonalne. Utrata ciąży na każdym etapie może być bardzo bolesna dlatego warto dać sobie i partnerowi czas na przeżycie tej sytuacji.

Jeśli Ty lub Twój partner trudno radzicie sobie z utratą ciąży, pomocne mogą być konsultacje z psychologiem lub specjalistą wspierającym leczenie niepłodności. Dobrym wsparciem bywają też grupy dla osób, które doświadczyły podobnej straty. Wiele osób uważa takie wsparcie za bardzo cenne, bo kontakt z kimś, kto przeżywa podobną sytuację, daje poczucie zrozumienia i zmniejsza samotność.

Ponowne starania o ciążę

Gdy Ty i partner będziecie gotowi fizycznie oraz emocjonalnie, możecie zacząć ponownie starać się o dziecko. Zwykle zaleca się odczekanie co najmniej dwóch cykli miesiączkowych po leczeniu, aby organizm miał czas na regenerację. Każda sytuacja jest indywidualna, dlatego pamiętaj, aby skonsultować swoją historię leczenia i plany z lekarzem.

Większość kobiet po ciąży pozamacicznej może ponownie zajść w ciążę, nawet jeśli usunięto jeden jajowód. Około 65% kobiet zachodzi w ciążę ponownie w ciągu 18 miesięcy od takiego epizodu. Jeśli dojdzie do kolejnego naturalnego zapłodnienia, warto jak najszybciej poinformować o tym lekarza, aby wykonać wczesne badania i upewnić się, że ciąża rozwija się prawidłowo. Czasem potrzebne jest też leczenie niepłodności, aby zwiększyć szanse na skuteczne poczęcie.

Ponowne starania o ciążę

W TFP nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji. Masz pytania? Umów konsultację!

Umów wizytę

Kolejne kroki

Jeśli przeszłaś ciążę pozamaciczną, naturalne jest, że kolejne starania mogą budzić niepokój. Warto jednak pamiętać, że wiele kobiet po takim doświadczeniu rodzi zdrowe dzieci. Gdy poczujesz się gotowa, umów konsultację, aby omówić wszystkie pytania i ustalić najlepsze dalsze kroki.