De waarheid over supplementen die je vruchtbaarheid vergroten

We zien steeds meer mensen die investeren in hun eigen gezondheid en welzijn. Ze kiezen ervoor om zelfhulp in te schakelen voor allerlei klachten en aandoeningen. Vaak baseren ze zich daarbij op advies dat ze online of via sociale media hebben gevonden. Als het gaat om zwanger worden, is deze houding niet anders: veel mensen kiezen eerst voor zogenaamde vruchtbaarheidsbevorderende supplementen voordat ze medische hulp zoeken.

Wat zijn vruchtbaarheidssupplementen?

Vruchtbaarheidssupplementen worden aan toekomstige ouders gepresenteerd als een toegankelijke manier om hun kansen op een zwangerschap te optimaliseren. Er is een grote selectie van vitamines, mineralen en plantaardige stoffen verkrijgbaar, zowel online als in winkels. Deze supplementen doen vaak dezelfde gedurfde claim: dat ze de tijd tot zwangerschap verkorten door de kwaliteit van eicellen en de beweeglijkheid van sperma te verbeteren, de hormoonbalans te ondersteunen en de algehele voortplantingsfunctie te bevorderen.

Maar de trieste realiteit is dat veel van deze supplementen geen objectief wetenschappelijk bewijs hebben om hun claims – dat ze eicellen of sperma verbeteren – te ondersteunen. En omdat ze mogelijk meer kwaad dan goed kunnen doen, is het belangrijk om voorzichtig te zijn en professioneel advies in te winnen voordat je supplementen gebruikt die niet door een arts zijn voorgeschreven.

Hoe effectief zijn vruchtbaarheidssupplementen?

Zonder aanvullend onderzoek is het moeilijk te zeggen hoeveel voordeel vruchtbaarheidssupplementen werkelijk bieden. Veel van deze supplementen bevatten namelijk dezelfde ingrediënten als multivitamines die je voor een fractie van de prijs kunt kopen. Daarom is het belangrijk om te controleren hoe goed hun claims worden ondersteund en – als je twijfelt – een medisch professional om advies te vragen.

Dat betekent echter niet dat alle vruchtbaarheidssupplementen op de markt geen waarde hebben. Er zijn namelijk een paar vitamines en mineralen waarvan bekend is dat ze kunnen helpen bij natuurlijke conceptie en een gezonde zwangerschap, en die mogelijk ook voordelen bieden voor mensen die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan.

Voor vrouwen geldt onder andere:

Foliumzuur
Hoewel dit de kans op een zwangerschap niet direct vergroot, is het essentieel voor de vroege ontwikkeling van de foetus. Daarom is het belangrijk voor iedereen die probeert zwanger te worden en gedurende het eerste trimester van de zwangerschap.

Vitamine D
Veel volwassenen in Nederland hebben een te lage hoeveelheid vitamine D zonder supplementen, wat invloed kan hebben op verschillende aspecten van de gezondheid. Vitamine D is belangrijk vóór de conceptie en tijdens de zwangerschap, omdat tekorten in verband worden gebracht met miskramen en verminderde vruchtbaarheid.

Co-enzym Q10
Dit is een natuurlijk voorkomende antioxidant die eicellen en sperma helpt beschermen tegen oxidatieve schade. Hoewel het bewijs gemengd is, suggereren sommige studies dat het de kwaliteit van eicellen kan verbeteren. Bij het gebruik van antioxidanten geldt dat een teveel ervan schadelijk kan zijn.

Omega-3
Omega-3-vetzuren zijn een belangrijk onderdeel van een gebalanceerd dieet. Voedingsmiddelen zoals vette vis zijn rijk aan omega-3. Het bewijs dat ze de vruchtbaarheid verbeteren is beperkt, maar in de praktijk wordt hun inname vooral gezien als een manier om de voeding te optimaliseren.

Voor mannen geldt onder andere:

Zink en selenium
Deze spoorelementen zijn verbonden met de productie van sperma, de beweeglijkheid ervan en bescherming tegen oxidatieve stress. Er is enig bewijs dat ze het aantal spermacellen kunnen verhogen en de beweeglijkheid kunnen verbeteren bij mannen met een tekort. Bij mannen met normale waarden is er minder bewijs en een te hoge inname kan schadelijk zijn. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan deze elementen zijn onder andere vis, noten, eieren en zaden.

L-carnitine
Dit is een antioxidant die belangrijk is voor de energieproductie. Het kan sperma beschermen tegen oxidatieve schade en de beweeglijkheid van sperma verbeteren.

Co-enzym Q10
Er is enig bewijs dat CoQ10 de energieproductie kan verbeteren, waardoor sperma zich effectiever naar de eicel kan bewegen.

Supplementen van welke soort dan ook kunnen duur zijn. Het is belangrijk te beseffen dat het meer dan drie maanden kan duren voordat ze een positief effect hebben. Ze moeten daarom niet worden gezien als een snelle oplossing wanneer je probeert zwanger te worden.

Kan zelfhulp je kansen op een zwangerschap vertragen?

Als medische professionals moedigen we mensen altijd aan om meer aandacht te besteden aan hun levensstijl en dagelijkse gewoonten, en na te denken over de invloed die deze in de toekomst kunnen hebben.

Je bereikt meer door gezond te leven dan door voedingssupplementen te gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan een gebalanceerd dieet (het mediterrane dieet heeft mogelijk een positief effect op de vruchtbaarheid), niet roken of vapen, geen alcohol en een matige hoeveelheid cafeïne, regelmatig bewegen en voldoende goede slaap.

Als het gaat om supplementen moet het advies echter wat voorzichtiger zijn. Bij een gebalanceerd dieet is de kans klein dat je tekorten hebt die aangevuld moeten worden met supplementen. En teveel aan bepaalde vitamines en mineralen kans zelfs schadelijk zijn en je vruchtbaarheid eerder verminderen dan verbeteren.

Wetenschappelijk onderzoek bij mannen heeft bijvoorbeeld laten zien dat een teveel aan antioxidanten de kans op een zwangerschap duidelijk verkleind. Wees hier dus echt voorzichtig mee.

Voor veel individuen en koppels is de weg naar een zwangerschap niet altijd eenvoudig. Het kan gepaard gaan met onzekerheid en zelfs wanhoop wanneer maanden voorbijgaan zonder succes. Het is heel begrijpelijk dat je dan naar een vruchtbaarheidssupplement grijpt om het gevoel te hebben dat je controle hebt over je vruchtbaarheid. Maar als je al langer dan 12 maanden probeert zwanger te worden, of als je je zorgen maakt over je vruchtbaarheid, is het raadplegen van je huisarts of een vruchtbaarheidsspecialist de beste manier om de zorg en ondersteuning te krijgen die je nodig hebt.